Tekst uit de la van Jannemieke Caspers

‘Tekst uit de la’ is de podcast waarin je maandelijks scenes hoort die nog nooit zijn verfilmd of uitgevoerd, van bekende en minder bekende schrijvers, door professionele acteurs en met een interessant nagesprek met een regisseur.

In deze aflevering hoor je een fragment uit de theatertekst ‘Vlinders van sneeuw’, geschreven door Jannemieke Caspers. Voor haar plan voor deze tekst kreeg Jannemieke Caspers heeft het stipendium voor theaterauteurs – TheaterTekstTalent 2019 – kregen van Het Prins Bernhard Cultuurfonds

Het fragment wordt gelezen door Martijn Nieuwerf, Esther ter Horst, Audrey Bolder en Abdelkarim El Baz en gevolgd door een nagesprek met regisseur Christiaan Mooij. 

Luister hier de podcast.

Jannemieke Caspers (1982) studeerde theaterwetenschap & dramaturgie aan de Universiteit Utrecht (2000-2005) en volgde de opleiding Writing for performance aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (2004-2009). Sinds haar afstuderen schreef ze o.a. voor het Nederlands Blazers Ensemble, New Dutch Connections, Generale Oost, de Culturele Zondagen, en was op het Festival aan de Werf 2009 en ’ITS festival (International Theatre School Festival) haar succesvolle monoloog Godverdomme, een meisje! te zien.

Met het plan voor de tekst ‘Een vlinder van sneeuw’ schetst Jannemieke Caspers hoe een kleine verandering in een leven, een simpele keuze, een totaal andere levensloop met een totaal ander eindstation tot gevolg kan hebben. In haar tekst schept ze een wereld met eigen codes en wetten en experimenteert ze met de vertelvorm: er wordt niet een protagonist gevolgd, maar het effect dat een personage heeft op zijn omgeving.

De jury is vol lof over haar eerdere werk Enkeltje Hollandia, waarvan de uitwerking van de personages en ontmoetingen, en de literaire stijl wordt geprezen. De jury ziet ‘Een vlinder van sneeuw’ als een tekst die de potentie heeft van dezelfde hoge kwaliteit te zijn.

bron: cultuurfonds.nl/nieuwsbericht/theaterteksttalent-stipendium-voor-jannemieke-caspers

Luister hier de podcast.

Advertenties

Het gevaar van ketchup en het genot van een nieuwe mosterd

Actrice Halina Reijn deed , een aantal jaar geleden, via twitter een oproep aan al haar followers om naar haar monoloog ‘La Voix Humaine’ te komen. Vervolgens werd de gunst van het publiek gepeild door alle bezoekers door te verwijzen naar toneelpublieksprijs.nl om te stemmen op de voorstelling. Om de oproep kracht bij te zetten deed Halina de belofte: ”Ik maak je huis schoon”. Het is een voorbeeld van een actieve en ludieke manier om door zoveel mogelijk mensen gezien, gehoord en, als het even kan, geliefd te worden. De actrice wil succesvol zijn en daarin staat ze niet alleen. Geen enkele maker wil ongezien en onbegrepen zijn, hoewel dat misschien niet altijd aan een voorstelling is af te lezen.

Elke maker kan namelijk antwoord geven op de vraag waarom hij nu deze voorstelling moet maken. Dit antwoord kan naar alle kanten uitwaaieren. De één is gegrepen door een verhaal en wil dat zo mooi mogelijk vertellen, een ander voelt zich verwant met het thema van het stuk en wil dat tot op de bodem uitzoeken en weer iemand anders is op zoek naar nieuwe vormen, stijlen en de grenzen van wat we al kennen. Maar evengoed kan het gaan om die mooie rol, het eindelijk kunnen werken met een bepaalde collega of omdat iemand nu toe is aan het maken van een komedie. Er is een heel scala aan triviale zaken en doordachte ideeën wat aan de basis van een voorstelling kan staan. Maar wat het antwoord ook is, het geeft een dwingende richting aan het stuk. Het bepaalt direct of indirect elke keuze voor wat we gaan zien, horen en ervaren. Vaak levert het een goeie avond op, maar op momenten wordt de plank ook weleens aardig misgeslagen. En dat valt niet mee voor het publiek en zeker niet voor de maker die gezien wil worden en begrepen wil zijn.

Het is als met de man die er van overtuigd was dat hij een betere ketchup kon maken. Hij mengde azijn, zout, tomaten, glucosesiroop en nog wat ingrediënten tot de volgens hem ideale ketchup. Een ketchup zoals niemand die ooit geproefd had. In de plaatselijke supermarkt ging hij vervolgens met een kraampje staan om zoveel mogelijk mensen de gelegenheid te geven om zijn ketchup te proeven. Vol overtuiging gaf hij het winkelende publiek een prikkertje met een stukje vlees gedoopt in zijn ketchup. De mensen namen een hap, proefden en sloten even hun ogen om de smaak goed tot zich door te laten dringen. Maar hoe overtuigd de man ook van zijn werk was, klanten keken een beetje verbijsterd en liepen weg. En hoewel sommigen knikten en een pot kochten, kwam de man na vijf jaar tot de conclusie dat er maar één ketchup is.

Tegenover dit verhaal staat de succesvolle introductie van een nieuwe mosterd. Ook hier werd, op basis van net ander mosterdzaad, de ingrediënten in een nieuwe verhouding gemengd. Het resultaat werd bij een eerste smaaktest direct door de mensen omarmd en bereidde de weg voor een heel scala aan nieuwe mosterdvarianten.

Het lijkt er in het theater misschien niet altijd op, maar makers willen in de gunst van hun publiek komen. Het publiek doet er toe! Alleen loop je soms als kijker het risico op de confrontatie met een poging tot de nieuwe ketchup en heb je de andere keer het genot van een nieuwe mosterd.

Sterke tekstbehandeling, rebelse kanten en sluw gevoelig

Dinsdag 24 werd op de Academie voor Dans en Theater de Top Naeff prijs uitgereikt. Uit het juryrapport:

De Top Naeff prijs 2019 gaat naar een persoon die al vroeg in de opleiding een rijp talent bleek te hebben. In elk nieuwe optreden wist diegene te overtuigen door een sterke tekstbehandeling en een volwassen benadering van rollen. Maar diegene toonde ook rebelse kanten waardoor de jury steeds benieuwd bleef naar het volgende.

In stages bleek diegene moeiteloos inzetbaar tussen topacteurs maar echt overtuigt heeft deze persoon ons met een uitgebalanceerde solo, perfect ten uitvoer gebracht; een uitvoerend talent.

Deze persoon toonde een breed scala aan mogelijkheden en toonde zich trefzeker, kwetsbaar, sluw gevoelig, boos en diep verdrietig. Het raakte ons zeer. De zelfgeschreven solo zit bovendien knap in elkaar en is een even bizar als herkenbaar poëtisch sprookje, waarin hij een sterke eenling neerzet en laat zien dat hij als acteur alles in huis heeft!

De Top Naeff prijs 2019 gaat naar Simme Wouters

Tevens werd die middag de André Veltkamp Beurs uitgereikt aan de voorstelling Een Carnava. Dit is de afstudeervoorstelling van Jessie L’Herminez (regisseur, Regie Opleiding), Lisanne Bovée (scenograaf, opleiding Scenografie), Rutger Bouwman (geluidsontwerp, opleiding Design & Technologie), Jorik Damman (technische productie, opleiding Design & Technologie) en Emma Boots (productieleiding, Opleiding Productie Podiumkunsten).

De juryleden van de Top Naeff Prijs 2019 zijn: Bodil de la Parra (actrice en toneelschrijfster), Lois Maat (financiën en studioplanning ATD), Christiaan Mooij (artistiek coördinator Meervaart) en Jeroen de Beer (directie-assistent Jan Zoet).

foto: Bart Grietens

It’s also about the bottle. Stupid!

Waarde Arthur,

                        dank voor je vraag om een column van mijn hand van rond de 500 woorden. De mislukte opening van het theaterfestival 2018 sluimert nog in mijn achterhoofd. Ik lees verbaasd een jubelende reactie en bespeur een teneur die weer vaste grond lijkt te krijgen in subsidieland. Het gaat niet meer zozeer om het theater. Het lijkt meer en meer te moeten gaan over het aankaarten en verhelpen van misstanden. Men wordt afgerekend op the message in the bottle. Het liedje van de Engelse politie plopt in mijn hoofd: “Walked out this morning. Don’t believe what I saw. A hundred billion bottles. Washed up on the shore”. En mijn hoofd corrigeert de laatste regel: Waisted up on the shore. Want in haar poging de werkelijkheid te veranderen slaat theater nog geen deuk in een pakje boter.

Edoch; ik houd de eerste regel van het systeem van Stanislavski hoog in mijn vaandel. Verhoud je tot de wereld om je heen. Voor mij geen museumtoneel of repertoire-om-het-repertoire dat is losgezongen van de wereld waarin we leven. Bij elk project zoek ik het antwoord op de vraag: waarom moet deze voorstelling, door deze makers, nu worden gemaakt? Soms ligt dat antwoord besloten in schoonheid. De verbeelding als contrapunt van de waan van alledag. Ik herinner me een voorstelling die mij raakte door een enkele beweging van een omhooggaande gebogen arm. Ik zag de performer op de rug en ervoer gebalde energie, levenslust en schoonheid. Niet in de stem of de oogopslag, maar in de vorm, het vlees en de spieren zat ontroering. Het moment veranderde niets aan de werkelijkheid, maar het was waardevol.

Het was de bottle die me raakte. Of op z’n minst een deel ervan. Ik wens iedereen toe meer oog te hebben voor de bottle. De tendens om alles met alles te verknopen maakt goede reflectie en kritische beschouwingen van theater bijna onmogelijk. Waarderen we iets vanwege de mate van maatschappelijke actie, de inpassing van broodnodige sectorveranderingen of de impact van theater als amusement of kunst? Je moet geen onmogelijke eisen stellen en je kunt het medium niet beperken tot één program van eisen. Daarom was ik ook zo blij met onze selectie als toneeljury voor het afgelopen Theaterfestival. Het NRC sprak van een scherp beeld van de gevarieerdheid in het theateraanbod. Een regenboogselectie met aan de ene kant Bright Richard, die met zijn voorstelling ook statushouders aan werk probeert te helpen. Aan de andere kant van het spectrum stond het absurdistisch theater van Kris Verdonck dat zich in alle rust voor de ogen van het publiek ontvouwt. Een gewaagd autonoom Kunstwerk met een grote K, dat vriendelijk en aantrekkelijk blijft. Het was een selectie als resultaat van onze aandacht voor de gehele bottle.

Vanuit deze overdenkingen kan ik, in weerwil van de opdracht, niet anders dan een column indienen van enkele witregels en tien woorden vervat in twee regels tekst:

We vragen te veel van theater.

We onderschatten het theater.

 

 

 

Deze tekst werd geschreven in opdracht van Buitenkunst en is gepubliceerd in het boek Is Het Kunst Of Mag Het Weg?